Poczet szlachty mazowieskiej
- województwo płockie

Jak powstawał katalog nazwisk i miejscowości * Jak korzystać ze zbioru * Mapa województwa * Kilka słów o historii ... * Polecane strony * Strona główna



Województwo płockie XVI - XVIII wiek


Ziemia płocka
 - powiat bielski
 - powiat płocki
 - powiat płoński
 - powiat raciąski
 - powiat sierpski


 
 Ziemia zawkrzeńska
- powiat mławski
- powiat niedzborski
- powiat szreński






Herb województwa

 
Ethos szlachty mazowieskiej

   Wybitny historyk okresu międzywojennego prof. Władysław Smoleński (1852 - 1926)  wiele uwagi poświecił badaniom nad  etnograficzno - społecznym charakterem szlachty mazowieskiej. Szczególnie związany był z dawnym województwem płockim, ponieważ urodził i wychował się w Grabienicy, w niedzborskim powiecie. Pochodził z rodziny szlacheckiej, a jego opracowania przepojone są osobistym urokiem i sentymentem do własnych przeżyć i rodzinnych stron. Ich fragmenty posłużą mi do przedstawienia ethosu szlachty mazowieskiej.

   Spośród pism Smoleńskiego wybrałem te, które mają charakter jak najbardziej uniwersalny traktujący o ogóle Panów Braci. Należy jednak pamiętać, że większość jego obserwacji dotyczyła drobnej, dziewietnastowiecznej szlachty.

   Ethos rozumiem tu jako szczególna formę moralności ukształtowaną wśród szlachty w kontekście specyficznego środowiska, wspólnej historii  i kultury; innymi słowy jako właściwy dla tej grupy  system obyczajów wyrażający się w jej stylu życia. Przedstawię go poprzez ukazując stosunek szlachty do różnych  składników życia społecznego, religii, polityki  a także do  przyrody.



  Stosunek do przyrody

"Całość wsi szlacheckiej od chłopskiej wybitnie się różni. Gdy ostatnie bez sadów i topól z domów, szczupłych stodół i chlewów dwa długie tworzy szeregi, w których łatwo każdy ogarniesz szczegół; szlachecka z powodu rozrzucenia budowli i obfitości drzew różnych wygląda jak ogród rozległy, w którym tajemniczo kryją się chaty, szare tylko dachy ukazujące oddalonemu widzowi. Malowniczości dodają grózdzie rozległe tuż po za wsią będące topolami i wierzbami wysadzane przestrzenie, w których kapusta się rodzi , len bujnie rozrasta, zieleni łąki i szemrze staw, tataraku i żab pełen."

W. Smoleński, Drobna szlachta w Królestwie Polskim, Studium etnograficzno - społeczne, Warszawa 1885, s. 17.

Copyright © by Karol Dobrzeniecki